Bölüm Tanıtım

Taşınabilir Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Bölümü
Prof. Dr. Ufuk Kocabaş
Bölüm/Anabilim Dalı Başkanı
Binyıllardır çok çeşitli kültür ve uygarlıkların birleşme ve çatışma noktasında yer alan Anadolu ve Trakya zengin bir kültür mirasına sahiptir. Bu çeşitlilik ve zenginlik, Türkiye’yi belki de dünyada tek örnek yaparken, bu mirası korumak ve gelecek kuşaklara aktarmak için belirlenecek politika ve stratejiler için çok büyük çabalar harcanmasını da zorunlu kılmaktadır. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Taşınabilir Kültür Varlıklarını Koruma ve Onarım Bölümü, Ülkemizde arkeolojik, etnografik, kültürel, sanatsal ve estetik değerler taşıyan eserlere yönelik koruma ve onarım bilincini bilimsel araştırma ve uygulamayla destekleyerek, bu alanda eksikliği duyulan bilim insanlarını yetiştirmek amacıyla 1993 yılında Prof. Dr. Sait BAŞARAN başkanlığında kurulmuştur. Kültür ve Sanat eserlerimizin taşıdığı paha biçilmez değerleri korumayı amaç edinen Bölüm, ilk kez 1995-96 öğretim yılında açtığı yüksek lisans programı ve 1996-97 öğretim yılında ise yetenek sınavı ile öğrenci alarak lisans düzeyinde eğitim yapmaya başlamıştır.
Bilindiği gibi, hızlı kentsel büyüme, endüstrinin gelişmesi, her gün biraz daha artan çevre kirliliği, soygun, doğal bozulma ya da bilinçsiz müdahaleler gibi etkenler, eski eserlerin hızlı biçimde yok olmalarına ve ortadan kalkmalarına neden olmaktadır. Bu durum, bütün dünyada kültür mirasına sahip çıkma bilincinin güçlenmesini ve bu mirasın kurtarılma yollarının araştırılmasını başlatmıştır. Bölümümüz, Ülkemizin bu konuda yetişmiş eleman eksikliğini gidermek amacıyla eski eserleri bazı müdahalelerle özgün biçimlerine getirmeyi amaçlayan “Restorasyon-Onarım” ile eserlerin bozulmalarını önlemek ve hastalıklarını tedavi ederek yaşamlarını sürdürmelerine olanak sağlayan “Konservasyon-Koruma” bilimini somut verilere dayanarak öğretmektedir.
Bölümümüz, Ülkemizde konusunda lisans-lisansüstü düzeyde eğitim-öğretim veren ilk akademik yapılanma olma unvanını almıştır. Dört yıllık eğitimin uygulandığı Bölümde, eski eserlerin durumlarını bilimsel olarak saptamak, tedavi yöntemlerinin belirlenmesi, geliştirilmesi ve bunların Arkeoloji, Sanat Tarihi ve Kimya gibi disiplinler arası bilgiye dayandırılması esaslarına göre hazırlanan programda; metaller, cam, toprak ürünü eserler, taş eserler, duvar resimleri, mozaikler gibi inorganik eserler ile organik eserler olan ahşap, kağıt-yazma, kemik, tekstil, deri, tablo ve benzeri kültür varlıklarının konservasyon ve restorasyonu yapılmaktadır. Dersler, %40 teori, %60 oranında laboratuvar uygulamasından oluşmaktadır.
Bölümümüz, Genel Koruma ve Onarım Anabilim Dalı ile Sualtı Kültür Kalıntılarını Koruma Anabilim Dalından oluşmaktadır.
Genel Koruma ve Onarım Anabilim Dalı
Arkeolojik ve kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılabilmesi için korunması ve doğru yönetimi şarttır. Bu mirasın korunmasında doğru tekniklerin uygulanması için mesleki ve bilimsel birikime, becerilere ihtiyaç duyulmaktadır. Genel Koruma ve Onarım Anabilim Dalı kültür ve sanat değeri taşıyan taşınabilir eserlerin koruma, onarım ve bakımını sağlayacak uzman restoratör-konservatörleri yetiştirme amacıyla kurulmuştur. Eğitim programı, arkeoloji kazılarından ele geçen tüm organik ve inorganik eserler ile tablo, kitap ve el yazması gibi çok geniş bir çeşitliliğe sahip eserler grubunu içerecek şekilde hazırlanmıştır. Teori dersleri uygulama ve laboratuvar dersleri ile desteklenmektedir. Laboratuvar derslerinde pişmiş toprak (seramik, porselen), metal (tunç, demir, gümüş, altın), cam, kâğıt-elyazması, tablo, duvar resmi ve mozaiklerin konservasyon ve restorasyonları uygulamalı olarak gerçekleştirilmektedir. Eski eserlerin kalıplarının alınarak replika üretilmesi, eser çizimi ve kimya tamamlayıcı dersler arasında yer almaktadır. Öğrenciler yaz ara verme aylarında arkeoloji kazıları ve müze-enstitü laboratuvarlarında staj çalışmalarına katılarak uygulama bilgilerini arttırmaktadır.
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sualtı Kültür Kalıntılarını Koruma Anabilim Dalı
Sualtı Kültür Kalıntılarını Koruma Anabilim Dalı 2008 yılında Doç.Dr.Ufuk Kocabaş tarafından kurulmuştur. Zengin sualtı kültürel mirasımız ve şu ana kadar sualtı arkeolojisi ve gemilerin korunması konusunda gerçekleştirilmiş dünya çapındaki en büyük ve kapsamlı proje olan Yenikapı Batıkları Projesi, Anabilim Dalının kurulmasında önemli bir faktör olmuştur.
Metodoloji olarak karada bulunan eserlerden ayrı bir uygulama gerektiren sualtı kültür mirasının korunması bu konuda çalışan ihtisas laboratuvarlarında gerçekleştirilmektedir. Özellikle sualtı ve ıslak kara yerleşmelerinden ele geçen batık gemilere ait suya doymuş ahşap kalıntılarının incelenmesi, yerinden kaldırılması, konservasyon, restorasyon ve rekonstrüksiyon süreci özel bir bilgi birikimi ve uygulamalar dizisi gerektirmektedir. Ayrıca; yine ıslak olarak bulunmuş olan deri, kemik, fildişi, halat gibi organik kalıntıların konservasyon süreci de geleneksel yöntemlerden ayrılarak kendi içinde bir uzmanlık alanı olmuştur. Metal eserler, özellikle sualtında bulunan demir objeler gerek bozulma süreci, gerekse koruma ve onarım çalışmaları açısından kara sitelerinde ele geçen demir buluntulardan çok farklı bir kurtarama uygulaması gerektirmektedir. Ortalama bir sualtı kazısı 5-6 yıl sürmekte, bu kazılardan ele geçen eserlerin koruma ve onarım çalışmaları ise 15-20 yıl arasındaki bir sürede tamamlanabilmektedir. Bilim Dalı müfredatı, bir sualtı arkeoloji kazılarından ele geçebilecek tüm organik ve inorganik suya doymuş-ıslak durumdaki eserlerin koruma-onarımını içeren derslerden oluşmaktadır. Ayrıca bu eserlerin konservasyon uygulamalarında kullanılan teknik cihazların operatörlük eğitimi de ders programında yer almaktadır.
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

16/11/2013
8997 defa okundu

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi

Ordu Cad. No. 196, 34459 Laleli / İstanbul

Tel: 0 (212) 440 00 00