Türk-Moğol Tarih Çalıştayı
14-15 Haziran 2017

 “GÖK-TÜRK YAZITLARI IŞIĞINDA TÜRK-MOĞOL TARİH ÇALIŞTAYI”

Ulanbator 14-15 Haziran 2017

İstanbul Üniversitesi Tarih Araştırma Merkezi ile Moğol Milli Üniversitesi Moğol Araştırmaları Enstitüsü işbirliğinde, 14-15 Haziran 2017 tarihleri arasında Moğolistan’ın başkenti Ulanbator’da, Gök-Türk Yazıtları Işığında Türk-Moğol Tarih Çalıştayı düzenlenmiştir.

İstanbul Üniversitesi Rektörü Mahmut Ak ve Moğol Milli Üniversitesi Rektörü Tumurbaatar Yadmaa tarafından himaye edilen çalıştay, Türkiye’nin Ulanbator Büyükelçisi Muhittin Ahmet Yazal ve Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) Ulanbator Koordinatörü Veysel Çiftçi’nin destekleriyle gerçekleştirilmiştir.

10 Türk ve 12 Moğol bilim adamının katıldığı çalıştayın ekonomik desteği, TİKA tarafından sağlanmıştır. Çalıştaydaki Türkçe ve Moğolca konuşmalar ve bildiri sunumları için tercüme yapılmıştır.

Moğol Milli Üniversitesi’nin Akademi Salonu’nda gerçekleştirilen çalıştayın, 14 Haziran Çarşamba günü saat 10:00’da Moğol Araştırmaları Enstitüsü müdürü Dalai Zayabaatar başkanlığında gerçekleştirilen açılış oturumunda sırasıyla Rektör Tumurbaatar Yadmaa, TİKA Koordinatörü Veysel Çiftçi, İstanbul Üniversitesi Tarih Araştırma Merkezi Müdürü Mahir Aydın ve Büyükelçi Muhittin Ahmet Yazal konuşmuşlardır.

Açılış oturumunda Türk ve Moğol milletlerinin ortak tarihi ve kültürü üzerinde durulmuş, Türklerin ana yurtlarından birisi ve Asya’da kurulan eski Türk devletlerinin merkezi olan Moğolistan coğrafyasının önemine ve iki milletin ortak kaderi ile geleceğine vurgu yapılmıştır.

Üniversite rektörü ve Enstitü müdürü, alanında uzman Türk ve Moğol tarihçileri bir masa etrafında toplayan ve ilk defa gerçekleştirilen bu tarih çalıştayı için başarı temennilerinde bulunmuşlar ve önümüzdeki yıl devamı yapılacak çalıştay için destek sözleri sarf etmişlerdir.

Veysel Çiftçi, çalıştayın öneminden ve iki devletin ilişkilerine yapacağı olumlu katkıdan ve bu yönde TİKA’nın bazı faaliyetlerinden bahsetmiştir.

İstanbul Üniversitesi’ni ve Türk heyetini temsilen konuşan Tarih Araştırma Merkezi Müdürü Mahir Aydın, bu çalıştayın Asya’da yükselen iki ülke arasındaki yeni gelişmeler için güzel bir başlangıç olacağına dair inancını belirtmiştir.

Büyükelçi Muhittin Ahmet Yazal ise her bakımdan birbirine çok benzeyen iki millet olan Türklerin ve Moğolların daha yakın ilişkiler kurması için bu tür bir çalıştayın önemini dile getirerek bunu düzenleyen Türk ve Moğol makamlarına teşekkür etmiştir.

Açılış oturumunun sonunda İstanbul Üniversitesi Rektörü Mahmut Ak ve Tarih Araştırma Merkezi Müdürü Mahir Aydın imzalı teşekkür plaketleri ve anı objeleri, Mahir Aydın tarafından sırasıyla Dalai Zayabaatar, Veysel Çiftçi, Tumurbaatar Yadmaa ve Muhittin Ahmet Yazal’a takdim edilmiş ve ardından çalıştay iştirakçilerinin bir arada olduğu, anı fotoğrafı çekilmiştir.

Türk-Moğol Tarih Çalıştayı’nın açılış konuşmalarından sonra 10:45’te başlayan “Türkler, Moğollar ve Tarihçilik” adını taşıyan oturumda iki Moğol ve bir Türk tarihçi Moğolistan’da Türk tarihi ve Türkiye’deki Moğol tarihi üzerine çalışmaları ele almışlardır. Bu oturumda iki tarafın ortak tarihine dair birikimlerin ve araştırmalardaki son gelişmelerin tespit edilmesi hedeflenmiştir. Bu oturumda çalıştay düzeni içerisinde tartışmalar ve katkılar yapılmıştır.

Öğleden sonra 13:30’da başlayan “Eski Çağlarda Moğollar ve Türkler” adlı oturumda iki Moğol ve iki Türk bilim adamı, Hunlardan başlamak üzere ana kaynaklara dayanarak Türkler ve Moğollar arasındaki en erken ilişkileri inceleyen bildirilerini sunmuşlardır. Türk ve Moğol milletlerinin tarih sahnesine çıkışları ile ortak tarihi seyirlerini ele alan bu oturum birçok bakımdan çalıştayın tarih zeminini teşkil etmiştir.

Çalıştayın ilk gününde, “Gök-Türkler Devrinde Moğollar ve Türkler” adlı son oturumunda iki Moğol ve bir Türk tarihçi VI. yüzyıldan VIII. yüzyıla kadar olan bir devrede Türk-Moğol tarihinin önemli meselelerini ele alarak bilhassa Gök-Türk tarihine ve tarihçiliğine tesir eden bazı hadiselerden bahsetmişlerdir.

Çalıştayın 15 Haziran tarihinde devam eden “Cengiz Han ve Halefleri” adlı dördüncü oturumunda üç Türk ve bir Moğol tarihçi Türk ve Dünya tarihini değiştiren Cengiz Han, Moğol istilası ile Cengiz Han sonrası dünya üzerine görüşlerini öne sürmüşlerdir. Bu oturumda bilhassa Türkiye’deki Cengiz Han algısı, Moğol istilasının Türk tarihine tesirleri gibi ilgi çekici konulara temas edilmiştir. Farklı bakış açıları sayesinde çalıştayın en çok soru ve katkılarına bu oturum muhatap olmuştur.

Saat 11:00’de başlayan “Yazıtlar Üzerine Sorunlar” adlı beşinci oturumda iki Moğol ve bir Türk bilim adamı tarihe kaynaklık eden Türk yazıtlarıyla ilgili değerlendirmelere ve yeni gelişmelere yer vermiştir. Bir kaynak olarak yazıtlarla ilgili dikkat edilmesi gereken hususlar dile getirilmiştir.

Çalıştayın öğleden sonra başlayan “Yazıtlar, Dil ve Edebiyat Üzerine Sorunlar” adlı son oturumunda üç Moğol ve bir Türk araştırmacı Türk-Moğol tarihine kaynaklık edecek yazıtlar ve dil abideleri üzerine fikirlerini mukayeseli olarak sunmuşlardır. Tarih çalışmalarında kullanılacak farklı metinlerin tarih bakımından değerlendirilmesi açısından bu oturumun faydalı geçtiği düşünülmüştür.

Gök-Türk Yazıtları Işığında Türk-Moğol Tarih Çalıştayı üzerine değerlendirmeler için, bir kapanış oturumu yapılmıştır. Mahir Aydın başkanlığında yapılan oturumda tarih bildirilerini Delgerjargal Purevsuren ile Saadettin Yağmur Gömeç ve dil bildirilerini Cengiz Alyılmaz ile Battulga Tsend ele almışlardır. Delgerjargal Purevsuren ile Saadettin Yağmur Gömeç farklı bakış açılarıyla Türk-Moğol tarihi üzerine yapılan bu çalıştayın önemli bir dönüm noktası olduğunu, bundan sonraki çalışmalar için bir yol açtığını, tarihçilikte objektifliği esas alarak ortak tarihin yazımına katkı sağlanabileceğini bildirmişlerdir.

Cengiz Alyılmaz ile Battulga Tsend ise yazıtlar ve dil üzerine bildirilerden hareket ederek karşılıklı işbirliği ve ortak çalışmalarla Türk-Moğol tarihi üzerine yapılacak araştırmaların daha sağlıklı bir şekilde yürütülebileceğini vurgulamışlardır.

Çalıştayı düzenleyen Türk tarafının kurum temsilcisi ve Tarih Araştırma Merkezi Müdürü Mahir Aydın, çok verimli geçen çalıştayın Türk-Moğol tarihi araştırmaları için bir dönüm noktası olduğunu, bu başlangıcın çok daha güzel çalışmaların kapısını araladığını söyleyerek çalıştayı kapatmıştır.

İstanbul Üniversitesi Tarih Araştırma Merkezi ile Moğol Milli Üniversitesi Moğol Araştırmaları Enstitüsü arasında imzalanan protokol gereği Türk-Moğol Tarih Çalıştayı’nın ikincisinin 2018 yılı içerisinde İstanbul Üniversitesi ev sahipliğinde yapılmasına, bu yıl yapılan çalıştayda sunulan bildirilerin ise en kısa zamanda bildiri kitabı olarak yayınlanmasına karar verilmiştir.

24/02/2017
618 defa okundu

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi

Ordu Cad. No. 196, 34459 Laleli / İstanbul

Tel: 0 (212) 440 00 00