TAM Hakkında

TARİH ARAŞTIRMA MERKEZİ TARİHÇESİ Tarih Araştırma Merkezi, 1968’de Tarih Araştırmaları Enstitüsü adıyla İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi bünyesinde kurulan enstitünün devamıdır.  Kurucu müdür Prof. Dr. Münir Aktepe’dir. 21 Eylül 1968 tarihli ve 13007 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Tarih Araştırmaları Enstitüsü Yönetmeliği’nde enstitünün en eski çağlardan itibaren bütün Türk ve Dünya tarihi sahalarında araştırmalar yapacağı ilkesi esas alındı. Enstitü bu amacını gerçekleştirmek için;
  1. Çalışma alanları ile ilgili kitaplıklar ve arşivler kurar,
  2. Bilimsel geziler, konferanslar, seminerler, kollokyumlar, kongreler, sergiler düzenler,
  3. Yurt için ve yurt dışı kongre ve konferanslara katılır,
  4. Yayınlar yapar,
  5. Yurt içi ve yurt dışındaki benzeri resmi ve özel kurumlarla işbirliği yapar,
  ilkelerini yönetmeliğine ekledi. Tarih Araştırmaları Enstitüsü, bu hedefler doğrultusunda iki önemli karar alarak, enstitünün sağlam bir temelde kurulmasını sağladı. Bu kararlardan ilki, enstitüye bağlı bir kütüphanenin kurulması, ikincisi ise enstitünün akademik etkinliklerini bilim dünyasına ulaştırmak için bir yayın organı oluşturmasıdır. Enstitü’nün kurulduğu tarihte oluşturulan Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kitaplığı, önce Sultan Mahmud Türbesi’nin bütünlüğü içinde bir odaya, daha sonra da Kuyucu Murad Paşa Medresesi’ne taşındı. Kitaplıkta 30 adedi yazma, 1125 adedi basma olarak, Türkiye tarihini alakadar eden 1155 eser belirlendi. Yazmaların bir kısmı, Türk tarihine ait kitap, bir kısmı vakfiyye ve kanûn-nâme; bir kısmı çeşitli konuları içeren defterler, diğer bir kısmı da evrak halindeki vesikalardır. Enstitü müdürü Prof. Dr. Münir Aktepe’nin çabaları ile yayın hayatına başlayan Tarih Enstitüsü Dergisi, ilk sayısını 1970’de çıkarttı. Derginin ilk yayın kurulu, Prof. Dr. Afif Erzen, Prof. Dr. İbrahim Kafesoğlu, Prof. Dr. Cevat Eren, Prof. Dr. Münir Aktepe ve Prof. Dr. Nejat Göyünç’ten oluştu. Derginin yayınlanma gerekçesi; enstitünün Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü öğretim üyeleri ve dışarıdan tarihçilerin araştırmalarına yer verebilmek olarak açıklanmıştır. 1982’ye kadar belli aralıklarla yayınlanan Tarih Enstitüsü Dergisi bu tarihte yayınladığı 12. sayısından sonra uzun bir ara vermiş ve 13. sayı 1987’de yayınlandı. 1981’de Yüksek Öğretim Kanunu (YÖK) gereği üniversite sisteminde köklü değişiklikler yapılınca diğer enstitüler gibi Tarih Araştırmaları Enstitüsü de kapatıldı. Enstitünün yerine 1982’de Tarih Araştırma Merkezi kuruldu. Aynı tarihte yayınlanan Tarih Araştırmaları Merkezi Yönetmeliği, enstitünün amaçlarını gerçekleştirmek için oluşturmayı amaçladığı teşkilat kadrosu hakkında bilgi verilmektedir. Buna göre; gerekli olan kadro, şöyle belirtildi:
  • İyi İngilizce bilen Araştırma Merkezi Sekreteri (1 Kişi)
  • 10 adet uzman:
  1. Balkan dilleri bilen uzman (1 kişi)
  2. Rusça bilen uzman (1 kişi)
  3. Batı dillerini çok iyi bilen uzman (1 kişi)
  4. Çince bilen uzman (1 kişi)
  5. Arapça-Farsça bilen uzman (1 kişi)
  6. Çok iyi Osmanlıca bilen uzman (1 kişi)
  7. Klasik diller bilen uzman (1 kişi)
  • Kütüphaneci (1 kişi)
  • Müstahdem (2 kişi)
  • Gece bekçisi (1 kişi)
Tarih Araştırmaları Merkezi, Prof. Dr. Münir Aktepe’nin müdürlüğü döneminde, enstitünün kütüphanesinin de bulunduğu Kuyucu Murat Paşa Medresesi’nde bulunmaktaydı. 1986’da Rektörlük tarafından alınan karar gereğince, Kuyucu Murat Paşa Medresesi’nde bulunan odalar Güzel Sanatlar Bölümü’ne tahsis edilince, Merkezin kendine ait kitaplarla birlikte oradan ayrılması istendi. Prof. Dr. Münir Aktepe’den sonra Tarih Araştırmaları Merkezi Müdürlüğü’nü 1984’den 1998’e kadar Prof. Dr. Mübahat Kütükoğlu; 1998’den 2002’ye kadar Prof. Dr. İlhan Şahin; 2002’den 2005’e kadar Prof. Dr. Erdoğan Merçil; 2005’den 2012’ye kadar Prof. Dr. Feridun Emecen; 2010’dan 2013’e kadar Prof. Dr. Mehmet Ali Beyhan; 2013’den 2014’e kadar ise Prof. Dr. Ali Arslan sürdürdü. 2014 Ekim ayından itibaren Tarih Araştırma Merkezi Müdürlüğünü Prof. Dr. Mahir Aydın yürütmektedir. Tarih Araştırma Merkezi, her yıl en az bir defa olmak üzere, genellikle mayıs ayında bir tarih semineri düzenlemektedir. Merkezin yazışmalarından anlaşıldığı üzere, ilk seminer 1985’de “Cevdet Paşa Semineri” olarak düzenlenmiştir. 2014 yılı itibari ile toplam 33 seminer toplantısı gerçekleştirildi. Seminerler ve konuları aşağıdaki şekildedir: 1) “Tarih Boyunca Paleografya ve Diplomatik Semineri” (1986) 2) “Tarih Boyunca İstanbul” (1988) 3) “I. Kosova Savaşı’nın 600. Yıldönümü Semineri” (Mayıs 1989) 4) “Sultan II. Mahmud ve Reformları” (Haziran 1989) 5) “Tarih ve Sosyoloji” (1990) 6) “Tarihi Kaynak Olarak Türk Minyatürleri” (Münih Üniversitesi Yakın-Doğu ve Türkoloji Enstitüsü ile birlikte) (1991) 7) “Sultan II. Abdülhamid ve Devri” (1992) 8) “Osmanlı-Türk Diplomatiği Semineri” (Mayıs 1994) 9) “Tarih Boyunca Balkanlardan Kafkasya’ya Türk Dünyası” (1995) 10) “Türk Tarihinin Kaynakları” (1996) 11) “Haçlı Seferleri ve XI. Asırdan Günümüzde Haçlı Ruhu” (1997) 12) “Tarih Boyunca Türklerde Ev ve Aile” (Mayıs 1998) 13) “75.Yılında Türkiye Cumhuriyeti” (Ekim 1998) 14) “700. Kuruluş Yıldönümünde Osmanlı İmparatorluğu” (1999) 15) “Tarih Boyunca Anadolu’da Doğal Afetler ve Deprem Semineri” (Mayıs 2000) 16)  “Anadolu’da Tarihî Yollar ve Şehirler Semineri” (Mayıs 2001) 17) “Osmanlı Öncesi ile Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemlerinde Esnaf ve Ekonomi” (2002) 18) “İstanbul’un Fethinin 550. Yıldönümü” (Mayıs 2003) 19) “Cumhuriyetin 80. Yılında Üniversitelerde Tarih Öğrenimi, Araştırmaları ve Yayınları” (Aralık 2003) 20) “Dünden Bugüne Dünyada ve Türkler’de Denizcilik” (Mayıs 2004) 21) “Sürgün-Kırım ve Ahıska Türkleri’nin Sürgün Edilmesi” (Ekim 2004) 22) “Tarih Boyunca Saray Hayatı ve Teşkilatı” (Mayıs 2005) 23) “Savaştan Barışa:150. Yıldönümünde Kırım Savaşı ve Paris Antlaşması (1853-1856)” (Mayıs 2006) 24) “Eskiçağ’dan Modernçağ’a Ordular: Oluşum, Teşkilat ve İşlev” (Mayıs 2007) 25) “I. Meşrutiyetin 100. Yılı Münasebetiyle Eskiçağ’dan Günümüze Yönetim Anlayışı ve Kurumları Semineri” (Mayıs 2008) 26) “İmparatorluk Başkentinden Kültür Başkentine İstanbul” (Mayıs 2009) 27) “II. Osmanlı Askeri Tarih Semineri: Perspektifler, Problemler, Projeler” (Mayıs 2010) 28) “Türkiye’de İskân ve Şehirleşme Tarihi” (2010) 29) “Evliya Çelebi’nin Doğumunun 400. Yılı Münasebetiyle Seyyahlar ve Seyahatnameler”  (Mayıs 2011) 30) “Nizâm-ı Cedid Başlangıcının 220. Yılı Münasebetiyle Tarih Boyunca Yenileşme Hareketleri” (Mayıs 2012) 31) “Tarih Boyunca Lider ve Liderlik Anlayışı” (Mayıs 2013) 32) “100. Yıldönümünde Birinci Dünya Savaşını Hatırlamak” (Mayıs 2014)
27/01/2015
1345 defa okundu

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi

Ordu Cad. No. 196, 34459 Laleli / İstanbul

Tel: 0 (212) 440 00 00