Beyazıt Devlet Kütüphanesi

http://www.beyazitkutup.gov.tr Türkiye’de bir Millî Kütüphane kurma fikri ilk defa Tahir Münif Paşa tarafından seslendirildi. 1871 yılında, Maarif Meclisi başkanlığında bulunduğu sırada bu konuda bir de lâyiha kaleme almıştı. On yıl sonra, aydınlar ve bazı devlet adamları, devlet eliyle, geniş kitlelere hizmet sunabilen, ülkede basılan bütün eserlerin toplanabileceği, satın alma ve bağışlarla sürekli zenginleşebilecek bir kütüphane kurmak için harekete geçtiler (27 Eylül 1882). Böyle bir kütüphanenin ne kadar önemli olduğunu hemen kavrayan Sultan II. Abdülhamid’in iradesi de çıkınca, mekân olarak seçilen II. Beyazıt külliyesi imaret kısmı restore edildi ve literatüre “ilk millî kütüphane” olarak geçen Kütüphane-i Umumî-i Osmanî, bugünkü adıyla Beyazıt Devlet Kütüphanesi, 24 Haziran 1884 tarihinde raflarına bir takım Naima Tarihi konulmak suretiyle dualarla açıldı. II. Abdülhamid, kütüphanenin açılması için şahsi bütçesinden da yardımda bulunmuştu. İstanbul Üniversitesi, Beyazıt Camii ve tarihî Sahaflar Çarşısı arasında, Beyazıt Meydanı’na bakan tarihî binada 1884 yılından beri hizmet veren Beyazıt Devlet Kütüphanesi, devlet eliyle kurulan ve oluşum şartları bütün ayrıntılarıyla bilinen ilk kütüphanemizdir. Kuruluşunun üçüncü yılında kitap sayısı 4164, otuzuncu yılında ise 23.320’e ulaşan bu kütüphanenin önemi, Türkiye’ye matbaanın girişinden Harf Devrimi’ne kadar geçen 200 yılda 40 bin kadar kitap basıldığı göz önüne alınırsa, daha iyi anlaşılacaktır. 21 Haziran 1934 tarihinde çıkan 2527 sayılı Derleme Kanunu’ndan yararlanan altı kütüphanede biri de Beyazıt Devlet Kütüphanesi’ydi. 1961 yılında toplanan 7. Milli Eğitim Şurası’nda özel bir statüye kavuşturularak bir devlet ve derleme kütüphanesi olarak yeniden teşkilatlandırılan bu kütüphane, Derleme Kanunu yürürlüğü girdikten sonra basılı eser akışı olağanüstü hızlandığı için zamanla yer darlığı çekmeye başlamış, bu yüzden okuyucularına sağlıklı hizmet veremez hale gelmişti. 1974 yılında bitişiğindeki eski Dişçilik Mektebi’ni alınınca mekân olarak epeyi rahatladı. 1205 metre kare üzerine üç katlı olarak planlanan bina ortadan ikiye ayrılmış, bir kısmına idare ve okuma salonları yapılır, diğer kısmına ise bir milyondan fazla kitabı alacak şekilde altı kat çelik konstrüksiyon depo inşa edilmiştir. Beyazıt Devlet Kütüphanesi, koleksiyonunda bulundurduğu, 11 bin 120 adedi yazma olmak üzere 40 bin’in üstünde nadir eser, 26 bin çeşit dergi, Türkiye’de çıkan bütün gazeteler, 500 bini aşkın yeni harfli kitap, harita, afiş, banknot, nota, posta kartı, pul, plak, ses kaseti, CD, film olmak üzere dünyanın sayılı, Türkiye’nin ise en önemli kütüphanelerinden biri konumuna ulaşmıştır. Kütüphanenin ikinci katına görme engelli okuyuculara hizmet vermek amacıyla 1992 yılında özel bir bölüm açıldı. Açıldığı günlerde bir teyp ve bir mikrofonla gönüllü okuyucular tarafından kasetlere kitapların okunduğu bu bölümde bugün son teknoloji ile donatılmış altı adet özel yalıtımlı ses kayıt odası vardır ve doğrudan dijital ortama kayıt yapılmaktadır. Koleksiyon: Kütüphanedeki toplam doküman sayısı 1.000.000’a yakındır. Bunlardan 513.128 adedi kitaptır. Kitaplardan 11.120 adedi yazma, 28.300 adedi Arap harfli basma, 66.389 adedi diğer dillerdedir. Çeşit olarak Süreli yayın sayısı 26.386’dir. Ayrıca 34.641 adet kartpostal ve fotoğraf, 165 adet banknot, 2157 adet pul, 550 adet taş plak, 393 harita, 7055 adet afiş bulunmaktadır. Aynı anda yaklaşık 400 kişi kütüphaneden yararlanabilmektedtir.