Nadir Eserler Kütüphanesi

http://kutuphane.istanbul.edu.tr/?page_id=6083

İstanbul Üniversitesi Kütüphanesi; Atatürk’ün emriyle, Yıldız Sarayı Kütüphanesinin Üniversiteye nakli ve fakülte kitaplıklarındaki eserlerin bir araya toplanması sonucu kurulmuştur.

1912 yılında Mimar Kemalettin Bey tarafından kadıların yetiştirilmesi için yapılan Medreset’ül Kuzzat olarak bilinen bina, önce üniversitenin tüm kitaplarının mekanıyken, daha sonra yapılan bir ayırımla; harf devrimi öncesi kitaplar (Osmanlıca, Arapça, Farsça olan yazma ve basma eserler, albüm, ve eşyalar) ile harf devrimi sonrası Latin alfabesiyle basılan kitaplar olarak ayrılarak iki ayrı kütüphane oluşturulmuştur.

Harf devrimi öncesi el yazması ve matbu eserlerin bulunduğu kütüphane Nadir Eserler Kütüphanesidir. İstanbul Üniversitesinin kurulmasından bu yana çeşitli adlarla anılan kütüphane (Nadir Eserler Kütüphane ve Müzesi, Kitap Sarayı, Nadide Eserler Kütüphanesi vb.) şu anda İ.Ü. Kütüphane ve Dokümantasyon Daire Başkanlığı’na bağlı olarak Nadir Eserler Kütüphanesi olarak bilinmektedir.

1999 İstanbul depremiyle uzun bir süre kapalı kalan kütüphane daha sonra 2003 yılında Rektörlük binasında hizmete açılmış, restore edilen binasının tamamlanmasıyla da (Vakıflar tarafından Kütüphane olarak kullanılmak kaydıyla Üniversiteye tahsis edilen binaya) 2006 yılında kitaplar yeniden eski mekânlarına dönmüşler ve burada hizmet vermektedirler.

Kütüphanenin yerli ve yabancılar tarafından tanınması; Yıldız Saray Kütüphanesi’nden gelen ve dünyada tek nüsha olan değerli kitaplar, Padişah yazması divanlar ile o dönemin birçok önemli şahsiyetinin kitap koleksiyonlarının kütüphanede birleşmesiyle olmuştur. Ayrıca II. Abdülhamit döneminde Padişahın gözü kulağı olduğu ve İmparatorluktaki gelişmeleri takip ettiği, önemli bir arşivleme çalışması olan 36.585 adet fotoğrafta bu ünün yayılmasını sağlamıştır.

Kütüphanede Halis Efendi, Mollazade İbrahim Bey, Osmanlı İmparatorluğu’nun son şeyhülislamlarından olan Pirizade Mehmet Sahip Molla (1838-1910) gibi dini ilimler sahasının, Sultan Abdülmecid devrinin mareşallerinden Rıza Paşa (1809-1877) ile Hakkı Paşa, İbn’ül Emin Mahmut Kemal İnal gibi siyaset ve fikir dünyamızın son derece önemli simalarının koleksiyonları vardır.

Nadir Eserler Kütüphanesi’nde 9943 Türkçe yazma, 6967 Arapça yazma, 1618 Farsça yazma ve diğer değişik dillerde (Almanca, Fransızca, İngilizce, İtalyanca, Rusça, Rumca, Ermenice, Arnavutça) 81 adet yazma olmak üzere, toplam 18.606 adet yazma eser bulunmaktadır.

Osmanlıca matbu kitapların toplamı 25.375 adettir. Baskı albüm 693, Albüm 911, Harita 1350, 212 Müzik notası, 554 Gazete, 345 Dergi, 28 Hat ve levha, Latin harfli Avrupa Nadir Eser denilen kitaplar 4300 adedi bulmaktadır.

Yakın dönem tarihimizin önemli şahsiyetlerinden tarihçi, müzeci, edebiyatçı ve mutasavvıf İbn’ül Emin Mahmut Kemal İnal’ın Üniversitemize bağışladığı kişisel eşyası ile 568 adet hat ve levhası, 3808 adet el yazması ve matbu eseri kütüphanede bulunmaktadır.

İstanbul Üniversitesi Konservatuarı’ndan gelen yazma notalar, el yazması kitaplar ve hamparsumlar, müzik kitapları ve süreli yayın ile plaklar da kütüphanenin Müzik Eserleri Biriminde okuyuculara sunulmaktadır.

Kütüphane de Atatürk’ün 1936 yılında kütüphaneden ödünç alıp okuduğu ve bazılarına işaretler düştüğü kitaplar da sergilenmektedir.

Kütüphane; üniversite öğrencileri, yüksek lisans ve doktora çalışması yapan öğrenciler ile araştırmacılar ve öğretim üyelerine hizmet vermektedir.

Okuyucular Okuma Salonu’nda bulunan basılı ve kart kataloglarından yararlanarak istedikleri kitabın künyesine ulaşmakta, istedikleri eser dijital ortama aktarıldıysa bilgisayarlardan eseri inceleyebilmekte, dijital ortama aktarılmayan eserlerin de orijinalleri okuyucuya çıkarılmaktadır.

Eseri elde etmek isteyenler bir form doldurarak isteklerini belirtmekte, eser CD’ye aktarıldığında ise belirli bir ücret karşılığında esere sahip olabilmektedirler.