Tarihçemiz

2547 sayılı kanundan önce <Şarkiyat Enstitüsü> diye anılan araştırma merkezi Fakültedeki Arap ve Fars Filolojileri Kürsülerinin kuruluşu ile bir arada ele alınabilir. Bölümümüzün tarihçesinde de belirtildiği gibi 1933 üniversite inkılâbı sırasında Arap-Fars Filolojisi’ne hizmetlerine temas edilen Ord. Prof. Dr. H. Ritter, Fakültedeki öğretimle ilgili çalışmaları yanında Arap-Fars Dili ve Edebiyatları alanlarında modern araştırmalar yapmak, kütüphanelerindeki Türkçe, Arapça ve Farsça yazmaları ile  dünyanın en belli başlı merkezlerinden olan İstanbul’da, yerli ve yabancı ilim adamlarının araştırmalarını kolaylaştıracak, bunlara yardımcı olacak bir enstitü kurulmasına çalıştı. Böylece İ.Ü. Kütüphanesi içinde ayrılan bir dairede bu kütüphanenin basma koleksiyonlarından da faydalanılarak Şarkiyat Enstitüsü ve Kütüphanesi kuruldu. << Bu arada öğrencilerine modern filoloji usulleri ile beraber, Avrupa ilminin şarkiyat sahasında varmış olduğu sonuçları öğretiyordu. Memleketimizde gerçek manada tenkitli metin neşri usulunün yerleşmesi ve böyle usullere göre hazırlanmış olan metinlerin neşri, onun derslerinden sonra başlamıştır.>> ( A. Ateş, <<Hellmut Ritter>> adlı makalesi, ŞM, I, 3). Bu Çalışmalar, gelenek halinde ve eski yazmaların incelenmesi, yeni araştırmaların göz önünde bulundurulması ile devam ettirilmektedir.

1938′ den beri ilmi araştırma merkezi olarak aralıksız çalışan Enstitü, Hükmi ve hukuki hüviyetine 1961 yılında Prof. Dr. Ahmet Ateş’in gayretleriyle kavuşmuştur. Şarkiyat Araştırma Merkezi, Arap Fars Filolojisi sahasında Türkiye’ nin en değerli kitap koleksiyonuna sahiptir. Bu sahada yerli ve yabancı araştırmacıların mutlaka başvurdukları bir müessesedir. Bölümümüzün öğrencileri de çalışmalarında bu kütüphaneden faydalanırlar. Çünkü Doğu Dilleri ve Edebiyatları Bölümü ile Şarkiyat Araştırma Merkezi’ni aralarındaki birtakım organik bağlardan dolayı ayrı mütalaa etmek zordur. Nitekim bu kütüphane, hem Şarkiyat Araştırma Merkezi’ nin, hem de Doğu Dilleri ve Edebiyatları Bölümü’ nün kütüphanesidir. 1956 yılında yayınlanmaya başlayan ŞARKİYAT MECMUASI adlı dergimiz yılda 2 sayı olarak yayın hayatına devam etmektedir.

Halen Şarkiyat Araştırma Merkezi’ nin Müdürlüğünü Bölümümüz Öğretim üyelerinden, Doğu Dilleri ve Edebiyatları Bölümü, FARS DİLİ ve EDEBİYATI ANA BİLİM DALI Başkanı Prof. Dr. Ali GÜZELYÜZ yürütmektedir.

 

 

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE   MÜDÜRLERİMİZ

 PROF. DR. HELMUT RITTER (1892-1971)

        28 Şubat 1892 yılında Almanya’da Hess.-Lichtenau şehrinde doğdu. 1910’da liseyi Kas sel’de bitirdikten sonra Halle Üniversitesine girdi ve burada ünlü şarkiyatçı Carl Brockelmann ve Paul Kahle gibi büyük âlimlerden ders alma fırsatı elde etti. Türkçe, Arapça ve Farsçadan başka İbrani ve Süryani dillerine de vakıftı. Türkiye’de modern anlamda filoloji tetkik ve usullerinin tanınmasında önemli hizmetleri bulunan hocamız, 1933 yılında İstanbul Üniversitesi’nde  Arap ve Fars filolojisi bölümüne önce okutman olarak davet edildi, sonra 1938 yılında bu bölüme profesör  olarak atandı. O zamanlar Şarkiyat Enstitüsü adıyla anılan şimdiki Şarkiyat Araştırma Merkezi’nin kurulmasında önemli bir rol oynadı. 1971 yılında vefat eden hocamız Şarkiyat araştırmaları sahasında ilk akla gelen âlimlerdendir.

 

PROF. DR. AHMED ATEŞ (1917-1966)

        1917 yılında Birecik’e bağlı Ağca köy’de doğdu. 1935 yılında girdiği İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu’ndan sonra eğitimine İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı’nda devam etti. O dönemlerde Türk Dili ve Edebiyatı’nda yardımcı disiplin olarak bulunan Arapça ve Farsça derslerine ağırlık verdi ve 1939 yılında Helmut Bitter’in asistanı olarak İstanbul Üniversitesi’nde göreve başladı. 1943 yılında doçent, 1953 yılında ise profesör oldu. Pek çok Uluslararası  konferans ve toplantılara katıldı. Ahmet Ateş, kurucusu da olduğu Şarkiyat Enstitüsü Müdürlüğü, İslâm Ansiklopedisi Yazı Heyeti Başkanlığı, yine kurucusu olduğu Milletlerarası Şark Tetkikleri Cemiyeti yönetim kurulu üyeliğinde bulundu. Arap, Fars dilleri ve edebiyatları sahasında dünya çapında bir otorite olan Prof. Dr. Ahmet  Ateş, 20 Ekim 1966’da vefat etti.

 

PROF. DR. NİHAD M. ÇETİN (1924-1991)

        1924 yılında Amasya’nın Gümüşhacıköyü kazasında doğdu. Orta öğrenimini Yozgat Lisesi’nde tamamladı. Yüksek öğrenimini Yüksek Öğretmen Okulu öğrencisi olarak İ. Ü. Edebiyat Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü’nde yaptı (1944- 1948). Bir müddet orta öğretim okulla­rında öğretmenlik ve idarecilik yaptıktan sonra 1953 yılında Arap-Fars Fi­lolojisi kürsüsü asistanı olarak İ. Ü. Edebiyat Fakültesi’ne intisap etti. 1958 yılında Doçent, 1971 yılında. Profesör oldu. Uzun bir dönem Doğu Dilleri ve Ede­biyatları Bölümü ile Arap Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Başkanlığı ve Şarkiyat Araştırma Merkezi Müdürlüğünü yürüten, ayrıca İstanbul Yüksek İslam Enstitüsü Müdürlüğü de yapan hocamız 1991 yılında vefat etti.

 

PROF. DR. NAZİF HOCA (1928-2007)

        1928’de Yugoslavya’nın Üsküp şehrinde dünyaya geldi. 1952 yı­lında Sarayevo Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Şarkiyat Bölümü’ne girdi. 1954 yılında Türkiye’ye gelerek eğitimini İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arap Fars Filolojisi’nde sürdürdü. Mezun olduğu yıl aynı bölüme asistan oldu. 1960- 1961 yıllarında Tahran Üniversitesi’nde bulundu. 1963 yılında doktor, 1969’da doçent oldu. 1978’de Profesör olan hocamız 2007 yılında vefat etti.

 

PROF. DR. AHMET SUPHİ FURAT (1940-)

        1940 yılında Uzunköprü’de doğdu. 1962 yılında İstanbul Üniver­sitesi Edebiyat Fakültesi Arap – Fars Filolojisi’ne girdi. 1965 ve 1966 yı­llarında, Almanya Erlangen Üniversitesi’nde Türkçe okutmanlığı yaptı. 1966 yılında Türkiye’de doktor oldu. 1971 – 1972 döneminde doçent, 1978’de profesör olan hocamız 2007 yılında emekli oldu.

PROF. DR. A. YAŞAR KOÇAK (1948-)

        1948 Yılında Şanlıurfa’da doğdu. 1973 yılında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arap- Fars Filolojisi ‘ne girdi. 1978 – 1980 yılları arasında Arapça öğrenimi için, izinli ve burslu olarak Mekke Uma el- Qurâ Üniversitesi’nde bulundu. 1980 – 1993 yılları arsında aynı üniversitenin İlmi Araştırmalar Enstitüsü’nde araştırmacı görevine atandı. Aynı zamanda bu üniversitenin Yabancılara Arapça Öğretme Enstitüsü’nde Arapça ders verdi. 1993 yılında Türkiye’ye döndü.  1993 ve 2000 yıllarındaki çalışmalarıyla ilgili yazma eserleri ve dokümanları incelemek üzere Kahire’ye gitti. 1994 okutman, 1998 Doçent, 2005 yılında Profesör olan hocamız 2015 yılında emekli oldu.

                                                                               

PROF. DR. ALİ GÜZELYÜZ (1963-)

        1963 yılında Antakya’da doğdu. 1987 yılında Ankara Üniversitesi Fars Dili ve Edebiyatı Bölümünü bitirdi. 1992 yılında İstanbul Üniversitesi Fars Dili ve Edebiyatı Bölümünde Yüksek Lisans yaptı. 1998 yılında İstanbul Üniversitesi Fars Dili ve Edebiyatı Bölümünde Doktor Oldu. 2001 yılında Yrd. Doç. Dr. 2002 yılında Doçent, 2008 yılında Profesör olan hocamız halen Doğu Dilleri ve Edebiyatları Bölümü’ndeki, Fars Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı Başkan’lığı  görevinin yanında  << Şarkiyat Araştırma Merkezi >>   Müdürü olarak görevine devam etmektedir.