Hakkımızda

 

GENEL BİLGİLER

 

Tarihöncesi Arkeolojisi Anabilim Dalı, insanlık tarihinin en eski bölümünü oluşturan tarihöncesi dönem arkeolojisi üzerinde uzmanlaşmış iki akademik birimden biridir. Bu nedenle, bir yanda eğitim alanında, ülkemizin gerek duyduğu nitelikli kadroların oluşturulması ve çeşitli alanlarda uzmanların yetiştirilmesi, öte yanda da bir toplumbilim niteliğiyle çeşitli araştırmalar, projeler, bilimsel etkinliklerle yoğun bir çalışma sürdürmektedir.

 

Tarihöncesi Arkeolojisi, yazının kullanımından önceki dönemlerde yaşamış insan topluluklarının ve bunların yaşam biçimlerinin arkeolojik yöntemlerle araştırılarak incelenmesini konu eder. Tarihöncesi dönemi ilgilendiren tüm konular prehistoryanın ilgi alanı içine girmesine karşılık Anabilim Dalımız, çalışmalarını özellikle Neolitik (Yeni Taş Çağı) olarak bilinen döneme odaklı sürdürmektedir. Neolitik, teknolojik, ideolojik, ekonomik ve bilişsel alanda pek çok yeniliklerin görüldüğü, insan topluluklarının avcı-toplayıcı ve göçer yaşam biçimlerini terk ederek, ilk kez yerleşik yaşama geçtikleri, tarım ve hayvancılık yapmaya başladıkları dönemdir. Neolitik öncesi (Paleolitik) ve sonrasındaki dönemler (Kalkolitik ve İlk Tunç Çağları), Anabilim Dalı eğitim ve araştırma programımız dahilindedir.

 

TARİHÖNCESİ ARKEOLOJİSİ ANABİLİM DALI TARİHÇESİ

 

Tarihöncesi Arkeolojisi Anabilim Dalı, 1950 yılında Halet Çambel ile Kurt Bittel tarafından, o dönemdeki adıyla “Prehistorya Kürsüsü” olarak kurulmuştur; kurulduğu yıldan itibaren gerek eğitim programında, gerekse araştırma alanlarının seçiminde, bilim dünyasındaki gelişmeleri izleyerek, çağdaş bakış açısı ve yeni yöntemler ile yürüttüğü çok uluslu ve çok disiplinli projeleriyle tarihöncesi arkeolojisinde öncü rol üstlenmiştir. Bu anlayışın ülkemize kazandırılarak uygulanmasını sağlamayı ilke olarak kabul eden, uygulayan Halet Çambel, Ufuk Esin, Güven Arsebük, Mehmet Özdoğan, Sevil Gülçur, eğitim ve araştırmalarıyla şimdiki kuşakların yetişmesinde büyük emeği bulunan hocalarımızdır. Alanlarında öncü olan bilim insanları James Mellaart, Robert J. Braidwood, Arthur Jelineck, Bruce Howe ve Savaş Harmankaya, Sema Baykan ile kısa süreli de olsa Sönmez Kantman, Mark Glazer, Sarpol İzgiz ile, uzmanlar Sara Atabay, Ayşe Haznedar Özkan ve öğretim üyeleri, araştırmacılar Aslı Erim Özdoğan, Gönül Egeli, Ahmet Ayhan, Anabilim Dalı’ndaki eğitim ve araştırma sürecine ve bugünkü yapılanmaya büyük katkıları olan isimlerdir.  

 

Tarihöncesi Arkeolojisi Anabilim Dalı, bugün Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü içerisindeki üç Anabilim Dalı’ndan birisidir.

   

EĞİTİM

 

Eğitim sürecinde, alet yapan insanın ilk ortaya çıkışından, yazının kullanımına kadar olan  milyon yıllık süreç, bütüncül olarak ele alınmakta, özellikle Anadolu tarihöncesi topluluklarına özel önem verilmekle birlikte, başta Yakın Doğu, Balkanlar ve Avrupa olmak üzere diğer coğrafyalardaki gelişim süreçleri de ele alınmaktadır. Tarihöncesi dönemlerin yaşam biçimleri, alet teknolojisi, sanatı, vb.nin yanısıra, doğal çevre değişimleri (jeoarkeoloji), evrim, arkeometri, müzecilik, çizim ve rölöve, bilgisayar kullanımı ile etnoarkeoloji, deneysel arkeoloji ve kuramsal arkeoloji gibi alanlarda da eğitim verilmektedir.

 

Öğrencilerin lisansüstü düzeyde seçtikleri çalışma alanına göre arkeozooloji, arkeobotani, iz analizleri gibi alanlarda uzmanlık kazanması da, eğitim programının hedefleri arasındadır.

   

PROJELER

 

Tarihöncesi Arkeolojisi Anabilim Dalı, ülkemize yeni açılımlar getiren bir çok projenin kuruluşunda etkin olarak yer almıştır. Bunların arasında, doğa ve fen bilim dalları ile arkeolojiyi birleştiren, TÜBİTAK, ODTÜ, Boğaziçi, Çukurova ile birlikte Arkeometri Ünitesi, ODTÜ ile birlikte, ilk önceleri Keban Projesi adı ile kurularak daha sonra TAÇDAM olarak adı değişen, kültürel varlıkların kurtarılmasına yönelik Fırat ve Dicle Baraj Göl Alanları’ndaki uluslararası çalışmaların eşgüdümü projesi, Chicago Üniversitesi ile birlikte Neolitik kültürlere yönelik olarak yürütülmüş Güneydoğu Anadolu Karma Projesi, Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) kapsamında Türkiye Kültür Sektörü Projesi sayılabilir.

 

İlk yıllardan itibaren, ülkemizin tarihöncesi kültürlerinin araştırılması için yoğun bir program uygulanmış, İstanbul-Fikirtepe, Kırşehir-Hashoyük, Adana-Karatepe-Aslantaş, Eskişehir-Pişmişkale gibi yerlerde kazı çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Prehistorya’nın bağımsız diploma vermeye başladığı 1961 yılından itibaren, arkeolojik kazıların yanısıra, ülkemizde, planlamaya yönelik kültür envanteri çalışmaları ağırlık kazanmış, bu bağlamda, Devlet Planlama Teşkilatı ile Çukurova Gelişme Projesi, Siirt-Diyarbakır-Urfa Bölgeleri, Keban, Karakaya, Atatürk Baraj Gölü Alanları, Trakya-Marmara Bölgesi, Ceyhan-Aslantaş Baraj Gölü Alanı, Orta Anadolu Nevşehir-Aksaray-Niğde ile Doğu Melendiz Yüzey Araştırması, Kastamonu, Birecik-Suruç kültür envanteri çalışmaları gerçekleştirilmiştir.

 

Bu çalışmaların yanı sıra Urfa’da Biris Mezarlığı, Söğüt Tarlası, Akarçay Tepe ve Mezra Teleilat, Diyarbakır’da Çayönü ve Griki Haciyan, Elazığ’da Tepecik ve Tülintepe, Malatya’da Değirmentepe ve İkiz Höyük, Adana’da Kumkale ve Domuztepe, Aksaray’da Musular, Gelveri-Yüksek kilise, Niğde’de Kaletepe, Edirne’de Hoca Çeşme, İstanbul’da Yarımburgaz ve Pendik, Kırklareli’nde Tilkiburnu ve Taşlıcabayır ile Tekirdağ’da Toptepe kazıları gerçekleştirilmiştir.

 

Çalışmalarına halen devam edilen projelerimiz ise, bölgelere göre aşağıdaki gibidir:  

   

Marmara Bölgesi

 

Aşağı Pınar – Kırklareli

 

Kırklareli Yüzey Araştırmaları – Kırklareli

 

İstanbul İli Yüzey Araştırmaları (İstYA)– İstanbul

 

Aktopraklık – Bursa

 

 

 

Orta Anadolu Bölgesi

 

Aşıklı Höyük Aksaray

 

Güvercinkayası Aksaray

 

Tepecik-Çiftlik – Niğde

 

Göllüdağ Yüzey Araştırmaları – Niğde

 

 

 

Güneydoğu Anadolu Bölgesi

 

Gusir Höyük – Siirt

   

OLANAKLAR

 

Tarihöncesi Arkeolojisi Anabilim Dalı, teorik derslerin yanı sıra uygulamalı eğitimi de esas almaktadır. Bu bağlamda, Anabilim Dalı’na bağlı olan PAD Laboratuvarı’nda bulunan, Türkiye için olduğu kadar, çevre bölgeler için de çok zengin koleksiyondan yararlanılmakta, özellikle Yüksek Lisans öğrencilerinin bu koleksiyondaki malzemeler üzerinde çalışmaları  sağlanmaktadır. Ayrıca anlatımlar, görsel malzeme ile desteklenmektedir. Uygulamalı yaz dönemi çalışmalarına katılmak isteyen öğrencilerin, Anabilim Dalı araştırma projeleri ile, diğer ekiplerin projelerine katılması da sağlanmaktadır.

   

Tarihöncesi Arkeolojisi Anabilim Dalı

 

Aralık 2015

 

 

 

 

 

 

 
05/12/2012
6693 defa okundu

Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Prehistorya A.B.D.

Ordu Cad. No. 196, 34459 Laleli / İstanbul

Tel:0212 440 00 00