Aday öğrenciler için bilgilendirme

Tercih sürecindeki bütün öğrencilerimize selamlar, Tercih sürecinin en az üniversite sınavına hazırlık süreci kadar stresli ve bir o kadar önemli bir süreç olduğunun farkındayız. Bu sebeple, öğrenci adaylarımıza dilbilimin ne olduğu (belki de daha önemlisi ne olmadığı) , bir dilbilimcinin ne yaptığı,  mezunların hangi alanlarda çalışabileceği gibi konular hakkında ön bilgiler vermenin oldukça önemli olduğu kanısındayız. Dilbilim nedir? Dilbilim en genel tanımıyla doğal dilleri inceleyen bilim dalıdır. Dolayısıyla bir dilbilimci dilin sözdizim, anlambilim, sesbilim gibi çeşitli özelliklerini inceler. Dahası dil dediğimiz mekanizmanın çok boyutlu  olması nedeniyle dilbilimin alt alanları oldukça çeşitlenmektedir. Örneğin sinirdilbilim alanı sinirbilimin kullandığı yöntemlerle dilin beyinde nasıl işlemlendiğini inceler. Toplumdilbilim alanı dil ile toplum arasındaki ilişkiyi inceleyerek çeşitli toplulukların, cinsiyetlerin farklılaşan dilsel özelliklerini inceler. Psikodilbilim ise dilin algısal boyutunu ele alır.  Dilbilimin alt alanları adli dilbilimden, tarihsel dilbilime, bilgisayarlı dilbilimden dil planlamasına kadar oldukça büyük bir çeşitlilik göstermektedir. Dilbilim ne değildir? Dilbilim, Filoloji değildir. Dilbilim alanı ile filoloji alanı aynı alanlar değildir. Her ne kadar iki alan dil ile ilgileniyor olsa da gerek ele aldığı dil birimleri gerekse dili inceleme biçimleri büyük ölçüde farklılaşmaktadır. Örneğin; filoloji alanı tarihsel metinlerin çevrilmesi, yorumlanması ve bu metinlerin özelliklerinin ortaya konmasını amaçlarken dilbilim alanı yazılı dili ve edebi eserleri incelemekle birlikte çalışma alanının merkezinde dilin bütün görünümleri yer almaktadır.  Bu açıdan dilbilim bölümleri İngiliz Dili ve Edebiyatı, Fransız Dili ve Edebiyatı, Türk Dili ve Edebiyatı bölümlerinden oldukça farklılaşmaktadır. Dilbilim bölümleri çok dil öğretilen dil merkezleri değildir. Dilbilim alanına ilişkin bu yanlış kodlamaya ek olarak bir diğer yanlış anlama da dilbilim bölümlerine ve dilbilimcilere ilişkin gelişmektedir. Dilbilim bölümleri çok sayıda farklı dilin öğretildiği dil öğretim merkezleri değildir. Yukarıda da belirttiğimiz gibi, dilbilim bölümleri dilin nasıl bir mekanizmaya sahip olduğunu ve dilin nasıl inceleneceğini kavratmayı amaçlar. Dolayısıyla dilbilimciler, çok dil bilen kişiler olmak zorunda olmamakla birlikte, inceleme alanları belirli bir dil ile de sınırlı değildir. Dilbilimcinin iş alanları nelerdir? Dilbilim eğitiminin Türkiye’de hatırı sayılır bir geçmişi olmasına karşın dilbilim alanı gerek kamu gerekse özel kuruluşların yeni yeni tanıdığı bir alandır. Bölümümüzün kendinde gördüğü temel amaçlardan biri de bu tanıtım faaliyetlerini hızlandırarak dilbilim bölümü mezunlarına daha geniş iş alanlarının açılmasını sağlamaktır. Bununla birlikte, bilişim teknolojileri ve iletişimsel mecraların gelişmesiyle birlikte, dilbilimcilere duyulan ihtiyaç da gün geçtikçe artmaktadır. Sözgelimi sosyal medyanın gelişmesi, sosyal medya analizi olarak bilinen bir alanın gelişmesini sağlamıştır. Bu alanın temel verisinin dil olduğu ve amacın da insanların bu mecralarda neyi nasıl algıladığını, algıladıklarını dilsel olarak nasıl kodladığını belirlemek olduğu dikkate alındığında şüphesiz ki, dilbilimcilerin bu alanlarda, ekiplerde faaliyet göstermesi kaçınılmaz olacaktır.  Bu nedenle yakın gelecekte dilbilim bölümlerinin ciddi bir cazibe merkezi olacağı kanısındayız. Son dönemde dilbilim bölümlerindeki ciddi artış da bunun bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. Bu çerçevede değerlendirildiğinde, bir dilbilimci dil olgusunun önemli bir parametre olduğu her ortamda iş bulabilir, dahası yeni iş ortamları yaratabilir. Bu nedenle dilbilim bölümlerini tercih edecek öğrenci adaylarının aşağıdaki gibi “iş alanları” başlığı altında sunulan şablonlarla kendilerini sınırlandırmamasını ve eğitimlerinin ikinci, üçüncü yıllarından itibaren çeşitli staj olanaklarından yararlanmalarını tavsiye ederiz. Dilbilim bölümü mezunlarının yaygın olarak çalıştıkları alanlar şu şekildedir.
  • Yazılım sektörü (Doğal dil işleme)
  • Reklam ajanslarında metin yazarlığı, yaratıcı yönetmenlik (creative director)
  • Pazar araştırma şirketlerinde dilbilim araştırma uzmanı
  • Özel eğitim kurumlarında İngilizce, yabancılar için Türkçe okutmanlığı
  • Çevirmenlik
  • Basın yayın kuruluşlarında dil uzmanlığı
Dilbilim bölümü mezunları pedagojik formasyon alamamaktadır. Dolayısıyla dilbilim bölümü mezunları Milli Eğitim Bakanlığı bünyesinde kadrolu Türkçe/İngilizce öğretmenliği yapamamaktadırlar.  
04/07/2014
12893 defa okundu

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi

Ordu Cad. No. 196, 34459 Laleli / İstanbul

Tel: 0 (212) 440 00 00