LYRBE KURTARMA KAZISI (1972-1979)

Antik Pamphylia Bölgesi’ndeki Side’nin 23 km. doğusunda, Manavgat İlçesi’nin Bucak-Şıhlar köyü yakınlarında yer alan Lyrbe antik kenti, 19. yüzyılın sonlarından itibaren gezgin-araştırmacılar tarafından ziyaret edilmeye başlanmıştır.

Kent tarihi ile ilgili belgeler, kazıları esnasında da bulunamaması sebebiyle oldukça yetersizdir. Araştırmalar esnasında yüzeyde bulunan Yunanca-Sidece çift dilli bir yazıt, Yunan öncesi, Side ile çağdaş ve halk açısından benzer bir yerleşime işaret ediyor olmalıdır. Hellenistik Dönem’e ait buluntular bir yargıya izin verecek yeterlikte değildir, ancak yapılardan anlaşıldığı kadarıyla kent en parlak dönemini, Pamphylia’nın diğer şehirlerinde görüldüğü üzere, Roma İmparatorluk Dönemi’nde yaşamıştır.  

Ord. Prof. Dr. Arif Müfid MANSEL başkanlığında yürütülen Side kazıları esnasında, 1949 yılında Prof. Dr. E. Bosch ile kenti ziyaret eden Prof. Dr. Jale İnan, ören yerindeki kaçak kazılar sebebiyle, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Araştırmaları Merkezi adına 1972-1979 yılları arasında kurtarma kazıları yürütmüştür.

Lyrbe, güneye bakan bir yamaç üzerine kurulmuştur. Kentin üç yönündeki derin uçurumlar sebebiyle, surlar yalnızca güney yönüne yapılmış olup, giriş de bu sur üzerinde iki kuleyle korunan bir kapıdan sağlanmıştır. Kentin merkezindeki agora, Anadolu’da günümüze ulaşmış en iyi durumdaki ve görkemli agoralardan biridir. Dört tarafı Dor düzeninde bir portico ile çevrili agoranın arkasında da çeşitli yapılar mevcuttur. Agoranın kuzeyinde yer alan tabanı Orpheus mozaiğiyle süslü eksedra ve batısındaki kütüphane yapısıyla, kuzeye ayrı bir önem verilmiştir. Kütüphanenin tabanı, merkezde Homeros, İlias ve Odysseia personifikasyonunun yer aldığı Yedi Bilgeler Mozaiği ile kaplıdır. Agora tüm bu yapılarıyla Roma İmparatorluk Dönemi’ne, M.S. 1. yüzyıla tarihlenmektedir. Agoranın kuzeybatısındaki C1 kodlu yapı, Roma İmparatorluk Dönemi’ne ait prostylos planlı bir tapınaktır. Agoranın kuzeyindeki, çok iyi korunmuş C2 yapısı ise Dor düzeninde ve prostylos planlı olup, tapınak-kütüphane veya heroon olmalıdır. Agora dışında iyi durumda kalmış bir diğer yapı da hamamdır. Çeşitli dönemlerde eklemeler yapılan bu yapı, günümüze M.S. 4. yüzyıldaki haliyle ulaşmıştır.  
04/12/2012
1400 defa okundu

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi

Ordu Cad. No. 196, 34459 Laleli / İstanbul

Tel: 0 (212) 440 00 00